Właściwe oświetlenie wnętrz muzealnych i ekspozycyjnych

with Brak komentarzy

Od oświetlenia wnętrz muzealnych lub galeryjnych zależy właściwa prezentacja eksponatów. Dodatkowo od oświetlenia zależy nastrój w jaki wprowadza osoby odwiedzające oraz właściwe przedstawienie eksponatów.


Od dobrze dobranego światła zależy sposób w jaki zwiedzający są prowadzeni przez pomieszczenia wystawy. Oświetlenie powinno podkreślać architekturę wnętrza muzealnego oraz stworzyć właściwe walory estetyczne do oczu gości.

Oświetlenie w galerii projektuje się z myślą o wygodzie zwiedzających oraz bezpieczeństwie eksponatów.

Bezpieczeństwo eksponatów a oświetlenie

Oświetlenie ma wpływ niszczący dla eksponatów. Dzięki zastosowaniu odpowiedniego światła możemy zminimalizować ryzyko uszkodzenia prezentowanych przedmiotów.

Szkodliwość działania światła zależy od:

  • czasu ekspozycji przedmiotu na promieniowanie
  • natężenie źródła światła
  • wielkość promieniowania UV w świetle
  • wielkość promieniowania IR w świetle

Inne czynniki szkodliwe to:

  • niewłaściwa temperatura
  • niewłaściwa wilgotność

Jak widać w celu właściwej ekspozycji i ochrony musimy zadbać o wiele czynników.

Podpowiedź: Okresowe badania środowiskowe w miejscach prezentacji eksponatów muzealnych przeprowadza się co maksymalnie 5 lat w Galeriach oraz co 3 lata w Muzeach. W archiwach badania środowiskowe zaleca się przeprowadzać częściej lub skorzystać ze stałego nadzoru urządzeń do pomiaru środowiska.

Eksponaty pod wpływem światła ulegają wielu różnym mikro uszkodzeniom, które w najgorszym wypadku mogą doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia eksponatu a w efekcie do jego zniszczenia.

Eksponaty pod wpływem światła mogą ulegać:

  • zmianie barwy
  • żółknięcu papieru
  • zaniknięciu obrazu np. na fotografii
  • mikrorozdarciach
  • wywoływaniu reakcji fotochemicznych
  • kruszeniu i pękaniu warstw malarskich
  • uszkodzeniu włókien tkanin
  • uszkodzeniu powierzchni ceramicznych

Szkodliwe promieniowanie: Szczególnie groźne dla dzieł sztuki są promienie nadfioletowe UV (o długości falni poniżej 380nm) oraz promienie podczerwone IR (o długości fali powyżej 780nm). Oba rodzaje promieniowania są niewidzialne dla oka ludzkiego.

Promieniowanie nadfioletowe UV może doprowadzić do wywołania reakcji fototechnicznych w eksponatach. Promieniowanie podczerwone IR może doprowadzić do zwiększenia temperatury eksponatu. Jak widać oba rodzaje światła są niepożądane w ekspozycji muzealnej i należy dążyć do ich eliminacji.

Jak widać tego typu uszkodzenia doprowadzają do nieodwracalnych mikro szkód eksponatów.

W celu ochrony eksponatów należy:

  • przygotować właściwy projekt oświetlenia pod eksponaty oraz architekturę pomieszczeń
  • dobrać właściwe natężenie oświetlenia dla rodzaju eksponatów (dla fotografii i wydruków artystycznych jest to 50lx)
  • minimalizować czas ekspozycji na światło jakiemu są poddane eksponaty
  • wybrać źródła światła pozbawione szkodliwego promieniowania
  • stosować filtry IR oraz UV dla źródeł światła sztucznego i naturalnego
  • stosować urządzenia badania i utrzymywania mikroklimatu (nawilżacze, klimatyzacje, osuszacze, urządzenia monitorujące)
  • stosować właściwe meble do prezentacji eksponatów

Ważne parametry oświetlenia

Ustaliliśmy już, że oświetlenie ma niszczący wpływ na eksponaty. Zminimalizowanie ryzyka polega na kompromisie między oświetleniem ochronnym a oświetleniem umożliwiającym oglądanie ekspozycji.

Najważniejszym parametrem dla światła jest jego natężenie. Zaraz obok zawartości promieniowania szkodliwego UV i IR duży wpływ na eksponaty ma ilość światła padającego.

W zależności od materiału z jakiego jest wykonany eksponat znamy zalecane dawki światła. Są to:

  • dla papieru, fotografii i wydruków, akwareli, tekstyliów, dywany, gobeliny, ubiory czy okazy przyrodnicze do 50lx
  • dla obrazów olejnych, drewna, laki, skóry, kości, rogu do 200lx
  • dla metali, ceramiki, kamieni, klejnotów, szkła, emalii do 300lx